Fragmenty skryptu Symbole Feng Shui

W starożytnych Chinach symbole były językiem duchowym – łączyły filozofię, religię, sztukę medycynę i życie codzienne. Różniły się od czysto estetycznych symboli Zachodu tym, że miały moc transformującą: symbole nie tylko reprezentowały rzeczywistość, ale też ją kształtowały.

W ten sposób powstała jedna z najbogatszych tradycji symbolicznych świata
– harmonijnie łącząca Ziemię 地 Człowieka 人 i Niebo 天.

W starożytnych Chinach symbole odgrywały ogromną rolę w kształtowaniu kultury. Były nośnikiem znaczeń duchowych, kosmologicznych i społecznych. Symbolika chińska opierała się na przekonaniu, że wszystkie rzeczy w świecie mają swoje odpowiedniki w sferze duchowej,
a harmonia polega na zrozumieniu i utrzymaniu równowagi między nimi.

• Symbol to sposób, w jaki Chińczycy myślą poprzez obrazy, a nie poprzez pojęcia.
• Chińska symbolika nie jest czysto metaforyczna ani abstrakcyjna.
• W kulturze chińskiej symbol (xiang, 象) ma moc realnego oddziaływania – jest częścią świata, który opisuje.
• Symbol nie jest znakiem umownym, lecz manifestacją siły (德 dé lub 氣 qì).
• Ma charakter performatywny – przynosi szczęście, ochronę, długowieczność, plony itd.
• Jego znaczenie często opiera się na grze słów (homofonii) i wizualnym podobieństwie.

Antropologia symbolu

czyli, jak symbole działają, jak są postrzegane i jak łączą wymiar indywidualny i społeczny.

1.percepcja symbolu,
2.znaczenie społeczne i jednostkowe,
3.związek działania symbolu z jego percepcją.

1. Percepcja symbolu

W tradycji chińskiej a szczególnie w ujęciu filozofii Yì jīng 易经 易經 symbol nie jest tylko znakiem, który się interpretuje, lecz obrazem, który się doświadcza.
Percepcja symbolu ma więc charakter intuicyjno-emocjonalny, a nie wyłącznie poznawczy.

Cechy percepcji symbolu:

Synestetyczna – łączy wrażenia wzrokowe, dźwiękowe i emocjonalne.
Kontekstowa – sens symbolu jest odbierany poprzez sytuację, rytuał, przestrzeń, relacje.
Partycypacyjna – odbiorca uczestniczy w symbolu, a nie tylko go ogląda; symbol „działa” w nim.
Warstwowa – ten sam symbol może być różnie odczuwany przez uczonego, przez rolnika, przez taoistę czy buddystę.

Przykład:
Smok (龍) – dziecko widzi potężne stworzenie; cesarz widzi znak władzy i mandatu Nieba; taoista czuje przepływ qi w przyrodzie.
Ten sam symbol, lecz różne poziomy percepcji.

2. Znaczenie społeczne i jednostkowe symbolu

Znaczenie społeczne (zbiorowe)

Symbol funkcjonuje jako kod kulturowy – wspólny język wartości, wierzeń i norm.
Utrwala porządek społeczny (np. smok jako znak cesarza, feniks jako cesarzowej).
W rytuałach i sztuce symbole regulują relacje: człowiek–niebo, władca–poddany, mężczyzna–kobieta.
Mają charakter pedagogiczny – uczą cnót konfucjańskich, zasad harmonii i hierarchii.

Przykład: Mandat Nieba (天命) jako symbol legitymizacji władzy – działa społecznie, bo cała wspólnota uznaje jego sens.

Tao

Pojęcie to opiera się racjonalności, jest więc niedefiniowalne. Tao pozornie nic nie znaczy. Lao Tsy ujmuje to tak: “Tao, które można wyrazić słowami nie jest prawdziwym, niezmiennym Tao. Nazwa, która go określa nie jest prawdziwą nazwą. Bezimienne stało się początkiem Nieba i Ziemi”. Lao Tsy używa tego terminu w metafizycznym sensie, jako ostatecznej zasady istnienia, poprzedzającej wszystko co było i nie podlegającej różnicowaniu yin yang. Żadne słowo nie oddaje tego czym ono jest. Jednak Tao istnieje, jest tym co się teraz dzieje. Jest jednocześnie drogą i wędrowcem. Tao jest procesem poruszania się (cho) po drodze zmierzającej do istoty rzeczy (hsing). Ideogram Tao znaczy głowa (shou) i przechodzić, stąd wniosek że …

Yin, yang

Yin, yang to podstawowa zasada obserwowalna w świecie, która jest również zasadą ruchu w tai chi. Ona tworzy nierozerwalne składniki ruchu różnicując go. Zasada yin yang wywodzi się z najstarszej szkoły Yin Yang Kia, która stała się podłożem chińskiej filozofii, medycyny, sztuki i wielu dziedzin wywodzących się z tego kręgu kulturowego. Stała się ona podstawą interpretacji istniejącego świata przez podporządkowanie wszystkiego jednemu z tych dwóch elementów. Według niej przyczyną wszelkich zmian w świecie jest wzajemne oddziaływanie i przeobrażanie się tych dwóch sił.

Yin dotyczy świata materii, posiada takie atrybuty jak: ciemność, wilgoć, zimno, pasywność, Ziemia, noc, odbite światło Księżyca, kwadrat, kobiecość, wnętrze, liczby parzyste. Symbolizuje ją cienisty, północny stok góry.  Yang dotyczy świata idei, to jasność, aktywność, siła porządkująca. Przedstawia ją nasłoneczniony, południowy stok góry, Słońce, niebo, dzień, ciepło, jasność, koło, męskość, liczby nieparzyste oraz …

Yin i yang zawierają się w sobie nawzajem, nieustannie na siebie oddziaływując, będąc w nieustannym procesie, czasem jedno przekształca się w drugie. Zachodzi więc między nimi relacja dynamiczna. Układ yin yang nie jest sobie przeciwstawny lecz uzupełniający, komplementarny. Tak jak na dobę składa się dzień i noc, tak pełnię istnienia tworzy zjednoczenie kobiety z mężczyzną. Tak jak w atomie znajdują się cząstki dodatnie i ujemne, tak nie ma yin bez yang i odwrotnie. Natura pierwotną siłą zmierza do uzyskania równowagi między yin i yang. Zasadą jest, że yin i yang harmonijnie dąży do równowagi, zjednoczenia tego co przeciwstawne i jednocześnie uzupełniające się a zatem …

Temat pracy zaliczeniowej : Zastosowanie symbolu.

1. Diagnoza rzeczywistości: braki, dążenia, oczekiwania.
   Opis stanu wyjściowego.
   (Zdjęcie przed zmianą)2. Znalezienie symbolu, który ma spowodować zmiany.
   . Opis symbolu
   (Zdjęcie lub rysunek po zmianie)
2. Zastosowanie symbolu:
   (Zdjęcie  zastosowanego symbolu)
3. Opis stanu oczekiwanego
   b. Opis efektu zastosowania symbolu

 

Copyright  © Krzysztof Maćko 1997,
Prawa autorskie są własnością wydawnictwa KOS