|
"Pamiętajcie o ogrodach
Przecież stamtąd przyszliście
W żar epoki użyczą wam chłodu
Tylko drzewa
Tylko liście
Pamiętajcie o ogrodach
Czy tak trudno być poetą?
W żar epoki nie użyczy wam chłodu
Żaden schron
Żaden beton"
J. Kofta
Organizm człowieka reaguje na takie elementy kompozycji przestrzennej, jak
zamknięcie czy otwarcie, pion czy poziom, masę, objętość, wnętrze,
przestrzenność i światło. Przestrzeń jest doświadczana przez człowieka
bezpośrednio poprzez poruszanie się w niej. Samo doświadczenie złożone jest z
naszych uczuć i myśli. Zarówno uczucia jak i myśli zabarwiają wszelkie ludzkie
doświadczenia. Przestrzeń możemy doświadczyć w sposób totalny, to znaczy
wszystkimi zmysłami oraz aktywną i refleksyjną myślą. Psychofizyczna
konstrukcja człowieka została ukształtowana w środowisku przyrodniczym. Zmiany
cywilizacyjne dokonały się stosunkowo niedawno, a w większości obszarów świata
dopiero się dokonują. Zmysły człowieka, jego potrzeby orientacyjne przystosowane
są do przetrwania w środowisku przyrodniczym.
W dużej mierze orientacja przestrzeni przez
człowieka zależy od wzroku.
Nasze oczy odbierają wrażenia które dopiero w
mózgu są analizowane. Te wrażenia to połączone działanie: światła, koloru i
kształtu. Kolor oddziaływuje na nas najsilniej. Poza środowiskiem przyrodniczym
wykorzystujemy zaledwie ułamek barwo-czułości oka ponieważ nasz wzrok jest
szczególnie uczulony na odbiór fal promieniowania elektromagnetycznego w paśmie
barwy zielonej. Pozostałe zmysły rozszerzają i wzbogacają naszą przestrzeń
wizualną. Dźwięk umacnia poczucie przestrzeni, rozszerzając ją o to czego nie
możemy widzieć. Słuch udramatycznia przestrzeń. Za pomocą węchu dokonujemy
prawdopodobnie podstawowego wartościowania otoczenia: zapachy przyjemne lub
nieprzyjemne. Zmysł kinestezji wysyła nam, poprzez sprzężenie zwrotne,
informacje o otoczeniu nie dzieląc ich na kategorie. Interpretacja wszystkich
bodźców dotykowych odbywa się dopiero w mózgu. Smak jest zmysłem niesłychanie
subiektywnym. Jednocześnie jest najsłabiej wykorzystywany w doświadczaniu
przestrzeni. Ludzkie przestrzenie są więc odzwierciedleniem jakości ludzkich
zmysłów. Człowiek reaguje emocjonalnie na cechy swojego otoczenia – znajduje lub
nie znajduje upodobania w …
Możemy zaobserwować jak w miarę utraty
naturalnego środowiska przyrodniczego ludzie swoje upodobania estetyczne wobec
przyrody próbują realizować poprzez zakładanie ogrodów. Prawdopodobnie jest to
wynik tego, że sami jesteśmy dziełem natury i w związku z tym rzeczy należące do
natury bardziej nam odpowiadają.
Rośliny towarzyszą życiu człowieka od jego
początku.
W pierwszym okresie były one wykorzystywane do
celów konsumpcyjnych (rośliny użytkowe) lub religijnych (święte rośliny). Z
czasem człowiek posiadał, w wyniku obserwacji, coraz większą wiedzę o uprawie i
pielęgnacji roślin. Tak więc naturalną koleją rzeczy zieleń zaczęła być
kształtowana i przekształcana przez człowieka. Stała się ozdoba ludzkich
rezydencji i świątyń. Ogrody otaczane były czcią. Darzono je wielkim
szacunkiem. Z czasem stały się nieodłączną częścią ludzkich siedzib. Traktowano
je w różny sposób, używano je do …..
Kształtowanie ogrodów urosło do rangi sztuki.
Sztuki, która była ciągle modyfikowana. Każda z epok historycznych (oraz kultur)
przyswajała cechy poprzedniej dodając własne. Kolejne zmiany dokonywane w
ogrodzie nie prowadziły do zupełnej likwidacji dawnego założenia, ale adaptowały
je , względnie obejmowały tereny sąsiadujące z nim. Stąd kolejne epoki
pozostawiały w ogrodach swoje ślady, nie zacierając doszczętnie tego, co już w
nich istniało.
Chińczycy przyjęli przyrodę jako wzór dla swych
ogrodów.
Obok wzorowania się na przyrodzie, w układzie
przestrzennym ogrodu chińskiego bardzo duże znaczenie ma dobór elementów o
określonej symbolice. Przy planowaniu ogrodu kierowano się także zasadami
systemu Feng –Shui, którego podstawą była nauka o wpływach otoczenia i
sposobach ochrony przed nimi. Takiego podejścia trudno doszukać się z
założeniach od kultury starożytnej po wiek XX. Chociaż studiując historię tych
założeń oprócz śladów jakie pozostawiły w materialnej substancji ogrodów natknąć
się można na pozostałości …
Copyright ©
Tomasz Kiziak, Zbigniew Królicki1997,
Prawa autorskie są własnością wydawnictwa KOS
|
